Archive for the ‘Bez kategorii’ Category

Zapewnienie opieki osobom starszym – wyzwaniem pomocy społecznej

Wśród wielu konsekwencji procesu starzenia się ludności często wymienia się zwiększenie się liczby osób starszych, które wymagają opieki lub wsparcia w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Starsze osoby coraz rzadziej współzamieszkują z dorosłymi dziećmi i coraz częściej tworzą jednoosobowe gospodarstwa domowe, nawet w sytuacji znaczącego pogorszenia się stanu zdrowia. Wraz z ustaleniami dotyczącymi pogarszania się stanu zdrowia wraz wiekiem, prowadzi to do stwierdzenia, iż oczekiwane zaawansowanie procesu starzenia się ludności Polski przyczyni się do zwiększenia się liczby osób starszych wymagających opieki i wzrostu zapotrzebowania na usługi opiekuńcze. Warto podkreślić, że dość znaczna część osób starszych wymagających wsparcia i mieszkających w gospodarstwach wieloosobowych w badaniach uznała, iż nie otrzymuje żadnej pomocy. Może to być związane z rzeczywistym niedostatkiem pomocy od pozostałych członków gospodarstwa lub ignorowaniem otrzymywanej opieki, nie uznając za opiekę działań innych członków gospodarstwa. Poza tym, sami opiekunowie mogą nie traktować swoich zachowań w stosunku do niedołężnych członków gospodarstwa jako sprawowanie opieki. Uzyskane wyniki zdają się zatem wskazywać na istnienie rosnącego zapotrzebowania na usługi opiekuńcze dla osób starszych i wsparcie ich opiekunów.

Praca socjalna z ludźmi starszymi

W świadomości społecznej starość łączy się z niedołężnością oraz chorobą, ale jak wynika z różnego rodzaju badań, większość osób zaawansowanych wiekowo mimo swoich kłopotów ze zdrowiem funkcjonuje całkiem normalnie. Ludzie starsi mają, jak każdy, swoje potrzeby, ale dysponują także i wolnym czasem. Są to pozytywy, które znaczą, że starszy człowiek, który osiągnął wiek emerytalny nie musi zamykać się we własnych czterech ścianach. Wykorzystując wolny czas ludzi starszych można osiągnąć wiele – starsi ludzie mogą zrobić bowiem coś dla siebie i dla innych. Jeśli wykorzysta się to, to w konsekwencji ten brak aktywności tej grupy zostanie skutecznie opóźniony. Chodzi bowiem o to by doprowadzić do sytuacji takiej, że starzenie się będzie przebiegało z godnością i jednocześnie zachowaniem radości życia i niezależności. Jest to wyzwanie, przed którym staje nowa generacja starszych ludzi w Europie w związku ze wzrastającym dobrobytem jednych i potrzebą wsparcia odpowiednich instytucji dla innych. Należy także podkreślić potrzebę stworzenia silnego lobby, które by dbało o interesy starszego pokolenia, którego funkcję mogłoby pełnić wiele organizacji pozarządowych. Polityka więc społeczna wobec tej kategorii ludzi winna uwzględniać prawa człowieka starego, a ze szczególnym uwzględnieniem prawa do godności.

Ludzie starsi najliczniejszą grupą pomocy społecznej

Ubóstwo w naszym kraju to wielki ekonomiczny, społeczny i moralny problem: zagraża stabilizacji systemu społeczno-ekonomicznego, rodzi różne patologie, prowadzi do marginalizacji licznych grup ludności. Wykluczenie społeczne dotyka często osoby żyjące z dala od ośrodków administracji i edukacji, lub dawnych pracowników upadłych zakładów przemysłowych czy państwowych gospodarstw rolnych. Dotyka tez ludzi starszych. I to właśnie starzejące się społeczeństwo jest kolejnym problem społecznym w Polsce i jest pewne, że w kolejnych latach problem ten będzie się nasilał. Już teraz nasz kraj ma poważne problemy ze świadczeniem zobowiązań wobec tej grupy ludności wynikających z konieczności wypłacania rent i emerytur oraz opieka medyczną, w przyszłości, jeśli nie dojdzie do jakiś zdecydowanych zmian i reform trudności te będą się jeszcze pogłębiały. Polityka więc społeczna wobec tej kategorii ludzi winna uwzględniać prawa człowieka starego, a ze szczególnym uwzględnieniem prawa do godności, prawa do samostanowienia i decydowania o swojej przyszłości (w tym kształtowania hierarchii własnych potrzeb) oraz prawa do współodpowiedzialności za swe losy. W ostatnich czasach obserwuje się bardzo szybki wzrost ubóstwa wśród tej grupy w naszym kraju. obrazki takie jak żebrząca staruszka czy ludzie zaawansowani wiekowo grzebiący na śmietniskach są niczym dziwnym w naszym kraju.

Pomoc społeczna, a problemy społeczne

Pytając o problem społeczny najbardziej znaczący w naszym kraju większość odpowiedziałaby, ze bezrobocie, jednak jak wynika z diagnozy społecznej wynika, że głównym problem z jakim boryka się polskie społeczeństwo jest ubóstwo i to jak można określić ubóstwo wtórne, bo ludzie pracują, a tak naprawdę ich zarobki sprawiają, że stać ich na zapewnienie tych najbardziej podstawowych potrzeb albo żyją nawet poniżej tego minimum, choć pracują. Możemy powiedzieć ze problemem społecznym Polsce jest wykluczenie społeczne, którego ubóstwo czy bezrobocie są tylko jednymi z możliwych wyznaczników, ale wcale nie koniecznymi ani wystarczającymi warunkami wykluczenia. Wykluczenie dotyczyć może pracy, konsumpcji, uczestnictwa w kulturze, dostępu do usług zdrowotnych, udziału w życiu społeczności lokalnych i w polityce. Zubożenie wielu grup społecznych, które towarzyszy procesowi transformacji w Polsce, jest szczególnie niepokojące, gdyż coraz większe grupy społeczne przekraczają granice biedy. Ubóstwo w Polsce jest następstwem m. in. bezrobocia, spadku wynagrodzeń realnych, ograniczenia tzw. funduszu spożycia zbiorowego oraz wyeliminowania dotacji do artykułów konsumpcyjnych i usług. Te wszystkie wyzwania stają przed Ośrodkami Pomocy Społecznej, a w szczególności przed tymi, którzy są wśród ludzi są najbliżej przed pracownikami socjalnymi.

Etapy pracy z grupą rodzin

Faza pracy z grupą rodzin dzieli się na trzy fazy. Pierwsza faza to nawiązanie kontaktu, wzajemne poznanie się osób biorących udział terapii, ustalenie zasad i reguł panujących w czasie spotkań. A także jest to moment by określić oczekiwani jakimi przyszły rodziny na terapię. Faza trwa dwa-trzy spotkania i kończy się określeniem przez konkretne rodziny co chcą osiągnąć. Faza II to czas wparcia udzielany przez grupy rówieśnicze i zostaje nawiązań relacja pomiędzy osobami z tego samego pokolenia. Często dochodzą do głosu gniew i agresja, ujawniają się konflikty ról wewnątrz rodzin. W tej fazie osoby prowadzące grupę odgrywają dużą i znaczącą role poprzez odpowiednie modelowanie muszą sprawiłby grupa stała się dla. siebie wsparciem. Faza III to faza wyciszenia. Grupa wyznacza sobie cele i kształtuje własną strukturę. Dochodzi do wzmożonej interakcji w całej grupie rodzin. Grupa staje się mniej zależna od osób prowadzących i powoli przekształca siew grupę wsparcia. Faza ta trwa tak długo jak grupa ma taka potrzebę. Osoby prowadzące nadal wspierają rodzinie i zapomoga różnych technik jak zabawy, scenki, dyskusje ćwiczenia próbują rozwiązywać wspólnie uczestnikami ich trudne sytuacje. Ważne jest by prowadzący znali mechanizmy pracy w grupie potrafili szybko reagować na pojawiające się konflikty i wspierali się wzajemnie.

Diagnoza w pracy socjalnej

Diagnoza jest pierwszym ogniwem postępowania celowościowego, składa się ona z wzajemnie warunkujących się etapów: opis, ocena i konkluzja, tłumaczenie, postulowanie i Stawianie hipotezy. Przez opis należy rozumie zestawienie tych danych empirycznych, w stosunku do których zachodzi ewentualność postępowania celowościowego. Przez etap oceny natomiast rozumie się zestawienie wszystkich tych ocen, które mogą mieć zastosowanie w związku z zebranymi danymi empirycznymi. Konkluzje będzie stanowić ten etap postępowania celowościowego, który przez zastosowanie systemu przyjętych ocen do opisanych stanów faktycznych stwierdzi potrzebę lub jej brak podjęcia dalszego postępowania celowościowego. Następnym elementem diagnozy jest wytłumaczenie genetyczne, przyczynowe istniejącego stanu rzeczy, które mają być realizowane, zreformowane lub usunięte. Ostatnim etapem diagnozy jest przyjęcie hipotezy zakładającej związek pomiędzy projektem traktowanym jako skutek, a czynnikiem przyjętym przez daną hipotezę jako przyczyna. W związku z tym można zdefiniować diagnozę jako: ”postawienie hipotezy dającej podstawę do zmiany stanów faktycznych ustalonych na podstawie wyczerpującego opisu i oceny badanych sytuacji empirycznych. Pracownik socjalny wyposażony w rzetelną wiedzę uważniej patrzy na różne zjawiska, starając się nie wyciągać przedwczesnych ocen.

Praca socjalna w formie grupy rodzin. Na czym polega?

Formę pracy socjalnej grupie rodzin opracowano w 1951 roku. Metoda ta polega na przystosowaniu technik grupowych do pracy z rodzinami. Rodziny biorące udział w tej formie pracy socjalnej maja podobne problemy np., alkoholizm, czy zaburzenia psychiczne są one na podobnym poziomie materialnym i finansowym. W rodzinach są osobnicy różnych płci, co pozwala na spotkanie podgrupach np. ojców, matek, nastolatków. W grupie biorą udział dzieci w wieku od piątego roku życia. W grupie bierze udział od czterech do sześciu rodzin czyli jest to w sumie od 15 do 30 osób. Osoby prowadzące grupę powinny posiadać umiejętności pracy grupą terapeutyczną. Grupę powinny prowadzić dwie osobnym, najlepiej obojga płci czyli mężczyzna i kobieta. Gdyż wzajemna relacja osób prowadzących jest głównym instrumentem terapeutycznym w pracy grupa rodzin. Osoby prowadzące muszą się znać, lubić i muszą szanować swój sposób pracy z grupą. Osoby prowadzące grupę powinny: udzielać rodzinom wsparcia i stymulować ich poczynania oraz poprzez interakcje stanowić model a także uczyć prawidłowej komunikacji miedzy nimi i w samych rodzinach. Jest to trudna praca jednak przynosząca zadziwiające efekty, których widocznym znakiem jest zmiana sposobu komunikacji w rodzinie oraz zmian relacji pomiędzy poszczególnymi jej członkami.

Wskazania i przeciwwskazania do pracy z rodziną

Podejście rodzinne daje bardzo dobre rezultaty momentach kryzysowych związanych z różnymi fazami cyklu życia, przypadku nieporozumień małżeńskich, w trudnościach wynikających z relacji dzieci i młodzieży z rodziną; momentach stresu czyli kryzysu spowodowanego np. śmiercią chorobą, wyjazdem, zmianą ról i relacji w rodzinie itp., w kryzysie tożsamości, jaki towarzyszy w przechodzeniu w wiek młodzieńczy, przypadku wadliwej komunikacji i interakcji, a także nieprawidłowych ról w rodzinie. Można powiedzieć, że podejście to jest skierowane do rodziny, która chce być rodziną. Według znawców tematu nie można stosować podejścia rodzinnego kiedy istnieje nieodwracalna tendencja do zerwania więzów. To podejście nie jest możliwe również wtedy kiedy członkowie rodzin nie mają wspólnych celów oraz jeśli podstawowy konflikt jest wywołany przez nerwice lub zaburzenia charakteru jednego z członków-wtedy przygotowanie takiej osoby musi nastąpić według metody indywidualnego przypadku. W ramach podejścia rodzinnego wypracowano teorię następujących odmian podejścia rodzinnego: psychoanalitycznego, integracyjną, strukturalną terapie systemu społecznego oraz grupy rodzin. w Polsce przyjęła się jedna z odmian podejścia rodzinnego w metodzie indywidualnego przypadku jak jest grupa rodzin. Jest to metod, która przynosi znakomite rezultaty.

Rola pracownika socjalnego w podejściu rodzinnym

Każdy z teoretyków racy socjalnej widzi inaczej rolę pracownika socjalnego w podejściu rodzinnym. Dal jednym pracownik socjalny spełnia rolę ojca, dziadka, który interesuje się rodziną i angażuje w sposób aktywny w jej sprawy. Inne podejście mówi natomiast, że pracownik socjalny jest terapeutą uczącym prawidłowej komunikacji w rodzinie, a sam pracownik socjalny jest wzorem tej komunikacji. Pracownik socjalny stara się stworzyć przede wszystkim przymierze terapeutyczne. Zdaniem zwolenników tego podejścia pracownik socjalny powinien razem z rodziną cierpienie, smutek i radość. Pracownik idzie jakby po śladach rodziny (z ang. tracking). Śledzi proces komunikacji, zachowania w rodzinie, zadaje pytania, naprowadza i zachęca. Można mówić o tzw. mimetyzmie czyli dostosowaniu się do stylu rodziny. Pracownik socjalny przyjmuje sposób komunikacji wyrażania się itp. obowiązujące wdanej rodzinie. W podejściu rodzinnym stosowanym w pracy socjalnej w ramach pomocy społecznej ważne są rezultaty działań. Pracownik socjalny stara się przede wszystkim ograniczyć obawy rodziny, wprowadzić atmosferę życzliwości, dodać rodzinie wiary w powodzenie terapii, wspierać i motywować do podjęcia pozytywnych zmian. Rolą pracownika socjalnego jest również wspieranie pozytywnych zmian, które zachodzą w rodzinie on nie może być kuratorem ale bardziej przyjacielem rodziny bardziej wspierającym niż kontrolującym.

Podejście rodzinne w metodzie indywidualnego przypadku

Charakterystyczną techniką w podejściu rodzinnym jest spotkanie wszystkich członków rodziny z pracownikiem socjalnym. W podejściu tym klientem pomocy społecznej jest cała rodzina. Oczywiście często zdarza się tak, że pierwsze spotkanie jest tylko z jednym członkiem rodziny.K iedy jednak pracownik socjalny chce w swojej pracy zastosować podejście rodzinne musi już w następnym spotkaniu prace nad rozwiązaniem problemu włączyć całą rodzinę. Ogólnym celem spotkań z cała rodzina jest zrozumienie przez rodzinę wagi problemu i uświadomienie sobie, ze wszystko co dotyczy jednego członka rodziny jest tak naprawdę problemem całej rodziny. Do pracy według tego podejścia konieczne jest zawarcie umowy tzw. kontraktu socjalnego, którym są wyznaczone zadania zarówno dla pracownika socjalnego jak i poszczególnych członków rodziny. W fazie początkowej pracy z rodziną pracownik socjalny podejmuje działania, które pozwolą włączyć rodzinę w opracowanie diagnozy czyli oceny jej trudnej sytuacji życiowej i ustalenie planu postępowania. W czasie spotkań trzeba zbadać czy problem rodziny jest usytuowany w sferze instrumentalnej (np. utrata pracy, przewlekła choroba) czy sferze aktywnej (brak porozumienia pomiędzy małżonkami, zaburzenia relacji). Należy zastanowić się czy rodzina rozumie trudną sytuacje w której się znalazła.